ჩემი ბლოგი

ომის ანატომია, ნაწილი 2

Tazo Demetrashvili — Thu, 20 Oct 2011 06:37:04 +0000

2008 წლის ომი დიდხანს იგეგმებოდა. ეტაპობრივად, თანმიმდევრული პოლიტიკის გატარებით, რუსეთმა შედეგს მიაღწია და 2008 წელს საქართველოს ორი განუყოფელი ნაწილი ჩამოაშორა. ეს იყო საკმაოდ დეტალურად დაგეგმილი, დროში გაწერილი ოპერაცია, რომელიც რუსეთმა ბრწყინვალედ შეასრულა. სამწუხაროდ, საქართველომ ვერ მოახერხა მოწინააღმდეგის ძირითადი გეგმის განსაზღვრა, რამაც გამოიწვია მცდარი ნაბიჯების გადადგმა და, შესამაბისად, შედეგიც სახეზეა. საუბარი ქართველებსა და ოსებსა და აფხაზებს შორის არსებულ შუღლზე, უთანხმოებასა და სიძულვილზე რუსული პოლიტიკის ნაწილს წარმოადგენდა (და ახლაც წარმოადგენს). ამაში ჩვენს დიდ ჩრდილოელ მეზობელს ეხმარება მედიასაშუალებები, რაზეც ჩვენ პირველ ნაწილში უკვე ვისაუბრეთ. მასების აზრთა ფორმირებას ხელს უწყობს ის ფაქტი, რომ ბევრ რეგიონში მაუწყებლობს რამდენიმე ტელევიზია, რომელიც ღიად, დაუფარავად კონტროლდება ხელისუფლების მიერ. ამაში დარწმუნება ძალიან მარტივია. შედით www.youtube.com-ზე და აკრიფეთ Грузины в цхинвале, ნახეთ ვიდეოები და წაიკითხეთ კომენტარები. აბსოლუტურ უმეტესობას, ვისაც კი კომპიუტერთან მიუწვდება ხელი, დარწმუნებულია რომ ცხინვალი მიწასთან ჩვენ გავასწორეთ. კი, ჩვენმა შეიარაღებულმა ძალებმა განახორციელეს შეტევა ცხინვალზე, მაგრამ მისი “მიწასთან გასწორება” ნამდვილად არ მომხდარა. და საერთოდ, დააკვირდით, რამდენი ანტიქართული ვიდეოა ატვირთული ზემოაღნიშნულ პორტალზე რუსების (და არამარტო რუსების) მიერ. უშიშროების ფედერალური ბიურო დიდი ხნის წინ მიხვდა, რომ ინტერნეტი და სოც.ქსელები ფართო მასებზე ზემოქმედების ერთ–ერთი ეფექტური საშუალებაა. სპეციალურად ამისთვის შეიქმნა საიდუმლო სამსახური, რომელიც ამ მიმართულებას კურირებს. სამწუხაროდ, ამ მხრივ ჩვენ საკმაოდ ჩამოვრჩით.

დავურბუდნეთ კონფლიქტს…ის, რაც მოხდა 90-იანი წლების დასაწყისში, იყო პრეამბულა. რუსეთს, სურვილის შემთხვევაში, შეეძლო ზუსტად იგივე ნაბიჯების გადადგმა, რაც 2008 წელს გადადგა. მართალია, მაშინ არ იყვნენ სამშვიდობოები (მოგეხსენებათ, ეს ბერკეტი გამოიყენა რუსეთმა აგვისტოს ომის დროს), თუმცა არსებობდა სხვა უამრავი საშუალება. მაშინ რუსეთმა სხვა ფაქტორზე გაამახვილა ყურადღება. მოხდა საქართველოს ჩართვა საკმაოდ ხანგრძლივ და გამომფიტავ კონფლიქტში. ომი მართლაც ხანგრძლივი გამოდგა (13 თვე და 13 დღე) და ქართული მხარის დამარცხებითა და სამთავრობო ჯარების გამოყვანით დასრულდა.

საქართველო დააჩოქეს. სამწუხაროდ, დაჩოქების პროცესში ლომის წილი თავად ქართველებს მიუძღვით. ახლადშექმნილი სახელმწიფო ისევ დაშლის პირას იდგა, შიდა პოლიტიკური ვითარება უკიდურესად დაძაბული რჩებოდა, ისედაც მძიმე სოციალური ფონი კიდევ უფრო დამძიმდა და საშინელ ტვირთად დააწვა მოსახლეობის უმეტეს ნაწილს. ამ ყველაფერს რუსეთი კარგად ხედავდა და შესაბამის ნაბიჯებს დგამდა. მან აგრძნობინა და დაარწმუნა საქართველო, რომ მისი ბედ-იღბალი დამოკიდებული იყო მხოლოდ ჩრდილოელ მეზობელზე. ეს ზუსტად ის პერიოდია, როდესაც საქართველოს მოსახლეობის ნაწილმა რუსეთში გადახვეწა, იქ დამკვიდრება და იქიდან საქართველოში დარჩენილი ოჯახების შენახვა დაიწყო. რამდენიმე წელიწადში კი რუსეთის საელჩომ მოქალაქეობის აქეთ-იქეთ დარიგების პროცესი აქტიურად დაიწყო. კარგად მახსოვს რიგები რუსეთის საელჩოსთან და გახარებული მოსახლეობა, რომლებსაც ყოველგვარი დაბრკოლებების გარეშე გადაეცემოდა რუსეთის მოქალაქის პასპორტი.

ეს იყო კიდევ ერთი ნაღმი, რომლის აღმოჩენაც და განეიტრალებაც, სამწუხაროდ, ვერ მოხერხდა. ამის შედეგები ჩვენ 2008 წელს მოვიმკეთ. თუმცა აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ სამაჩაბლოში სიტუაცია ნელ-ნელა წყნარდებოდა. ომისშემდგომი იარები თითქოს მოშუშდა და ქართველებსა და ოსებს შორის ურთიერთობები დათბა. ე.წ სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ ცხინვალში შესვლა ქართველებისთვის არანაირ პრობლემას არ წარმოადგენდა, ოს და ქართველ ახალგაზრდებს შორის ქორწინების ფაქტებმა იმატა. გაჩნდა რაღაც საერთო, რაც ამ ორ დაპირისპირებულ მხარეს აერთიანებდა. ეს “რაღაცა” იყო ერგნეთის ბაზრობა, კონტრაბანდისა და უკანონო ვაჭრობის ბუდე. ჩემს თაობას ნაკლებად ემახსოვრება, მაგრამ ჩვენს წინა თაობას ნამდვილად ემახსოვრებათ სიგარეტი “Ява”, “Тройка” და სხვა რუსული ნაწარმი, რომელივ ერგნეთის გავლით დანარჩენ საქართველოში შემოდიოდა. ეს ის პარადოქსული მომენტია, როდესაც უკანონობას გარკვეულწილად, დადებითი შედეგი ჰქონდა.

ვითარება რადიკალურად შეიცვალა 90-იანი წლების ბოლოს, როდესაც საქართველომ პირველი ქმედითი ნაბიჯები გადადგა დასავლეთის მიმართულებით. ტერმინი “ნატოში ინტეგრაცია” ყოველდღიურ ხმარებაში შემოვიდა. ქვეყანაში არასამთავრობო ორგანიზაციების ბუმი დაიწყო, გააქტიურდა სხვადასხვა ფონდი თუ ინსტიტუტი. მაგრამ რუსეთისთვის ყველაზე აღმაშფოთებელი ფაქტი გალხდათ ქართული შეიარაღებული ძალების რეფორმირების დაწყება. ეს პროცესი დაიწყო ჯერ კიდევ ედუარდ შევარდნაძის პრეზიდენტობის დროს (და არა “ვარდების რევოლუციის” შემდეგ, როგორც ეს ბევრს ჰგონია). ზუსტად იმ პერიოდში დაიწყო აშშ-ს სამხედრო ინსტრუქტორების საქართველოში ჩამოსვლა და ქვედანაყოფების ახალი სტანდარტებით ფორმირება, დაიწყო გადაიარაღების პროცესი, საზღვარგარეთ სამხედრო განათლების მისაღებად გაგზავნილთა რაოდენობამ მკვეთრად იმატა. რუსეთი ამ პროცესებში საკმაოდ დიდ საფრთხეს ხედავდა. მანქანა ისევ ამოქმედდა…

to be continued…

ომის ანატომია, ნაწილი 1

Tazo Demetrashvili — Thu, 06 Aug 2009 15:48:59 +0000

აგვისტოს ომზე ბევრი რამ ითქვა და დაიწერა. გამოქვეყნდა უამრავი სტატია, შეიქმნა რეპორტაჟები, დოკუმენტური ფილმები და ა.შ სამხედრო ექსპერტები მსჯელობდნენ ომის შედეგებსა და იმაზე, თუ როგორ შეიძლებოდა ამ ომის თავიდან აცილება. არსებობს ერთი ჭეშმარიტება, რომელიც შემდეგში მდგომარეობს: ომის თავიდან აცილება ყოველთვის შესაძლებელია.

2008 წელი იქით იყოს და კარს ახალი ომი მოგვადგა. პროვოკაციები არ წყდება, ყოველდღე ჩვენს პოლიციელებს ცეცხლს უხსნიან, საინფორმაციო ომი აპოგეას აღწევს..ახლოვდება 7 აგვისტო. აღსანიშნავია, რომ რუსები ომის დაწყების თარიღად რატომღაც 8 აგვისტოს მიიჩნევენ (ჩემს ერთ-ერთ პოსტში ომის დაწყების თარიღად მეც 8 აგვისტოს მივიჩნევ. ვაღიარებ, რომ ვცდებოდი). ამით ისინი საკუთარ თავს ეწინააღმდეგებიან. პროპაგანდისტულ ფილმებსა თუ რეპორტაჟებში ომის დაწყების კადრებად მოყვანილია ქართველი არტილერისტების მიერ “გრად”-ის სისტემის რეაქტიურლი-საარტილერიო დანადგარებიდან ჯავის მიმართულების ცეცხლის გახსნის კადრები. თითქოს ეს “გრად”-ები ცხინვალისკენ მიფრინავდნენ…საქმე იმაშია, რომ ეს ხდებოდა 7 აგვისტოს, დაახლოებით 23 სთ-სა და 40 წთ-ზე, და არა 8 აგვისტოს. მაშ რატომ ატრიალებენ ამ თარიღს რუსები?რატომ 8 აგვისტო?ამაზე პასუხი მარტივია: რუსული არმია აქტიურ საბრძოლო მოქმედებაში ზუსტად 8 აგვისტოს ჩაერთო. 8 აგვისტოდან იწყება ქართული ქალაქების დაბომბვა, 8 აგვისტოდან იწყება რუსების მიერ ცხინვალის საარტილერიო დამუშავება, ქართული შენაერთების ქალაქიდან გამოსაძევებლად. რუსეთის პროპაგანდისტული მანქანა იმდენად გახურებული იყო, რომ ეს თითქოსდა მცირე დეტალი რატომღაც გამოეპარათ. როგორც ჩანს, რუსულ საზოგადოებაში ამაზე დიდად არ ფიქრობენ. მათთვის ყველაფერი ნათელია: სააკაშვილის რეჟიმმა სასტიკი გენოციდი მოუწყო ოს ხალხს! მერე რა რომ თავად სიტყვა “გენოციდი” არანაირად არ ჯდება ლოგიკაში?სამაგიეროდ, კარგად ჟღრს. გაიხსენეთ გაერო-ში რუსეთის ელჩის, ჩურკინის გამოსვლა. მან განაცხადა, რომ ცხინვალში დაღუპულია 2000 მშვიდობიანი მოსახლეობა. დღემდე ვეძებ ინტერნეტში თუნდაც 300 დახოცილი მშვიდობიანი მოქალაქეების სურათებს…ვერ ვპოულობ. რა ვერც ვიპოვი. რომ ყოფილიყო ამხელა მსხვერპლი, ოსები და რუსები ამას სათანადოდ გამოიყენებდნენ…

პროპაგანდა ომის ანატომიის განუყოფელი ნაწილია. 20-ე საუკუნეში, მედიის როლი ომში მნიშვნელოვანი გახდა. საზოგადოებრივი აზრის ფორმირება, მისი მართვა და სასურველ კალაპოტში ჩაყენება ომის მოგების ერთ-ერთი საწინდარი გახდა. საომარი სტრატეგიის განვითარებასთან ერთად იცვლებოდა მედიასაშუალებების როლი. საზოგადოებამ გამოიჩინა ინტერესი არა მარტო შიდა, არამედ საგარეო პოლიტიკისადმი. ამის ნათელი ნიშნები იკვეთება პირველ მსოფლიო ომში, როდესაც გერმანიამ ომის დაწყებამდე აქტიური საინფორმაციო პროპაგანდისტული კამპანია გააჩაღა. აღსანიშნავია, რომ პირველ ეტაპზე ეს მის სასარგებლოდ მუშობდა. თუმცა საბოლოო ჯამში ის კრახით დასრულდა, რამაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა გერმანიის დამარცხებაში.

მეორე მსოფლიო ომი და ფაშისტური გერმანია პროპაგანდისა და საინფორმაციო ომის ედემად იქცა. ჰიტლერის მმართველობის პერიოდში შემუშავდა და განხორციელდა მედიაომის წარმოების ყველა ხერხი თუ მიდგომა, რომელიც წარმატებულად გამოიყენება 21-ე საუკუნეშიც კი. ასევე აღსანიშნავია ისიც, რომ გერმანია არის ნათელი მაგალითი იმისა, თუ რამდენად დამღუპველი შეიძლება აღმოჩნდეს პროპაგანდა…ბევრი ექსპერტი და ისტორიკოსი ეთანხმება თეორიას, რომ ჰიტლერი საკუთარი პროპაგანდის მსხვერპლი გახდა. ცნობილი ფაქტია, რომ მეორე მსოფლიო ომში იყო მომენტები, როდესაც ინიციატივა მთლიანად ნაცისტების ხელში იყო და არსებობდა შანსი, რომ გერმანელები ამ ომს მოიგებდნენ…საუბარი იმაზე, თუ რა მომენტში დაკარგა გერმანიამ ეს ინიციატივა, შორს წაგვიყვანს. უბრალოდ აუცილებლად უნდა გაესვას ხაზი იმას, რომ მთელი ომის განმავლობაში, ბერლინის დაცემის წინა დღეებშიც კი, ჰიტლერს ბოლომდე სჯეროდა საკუთარი გამარჯვების. ან დააჯერეს…

მაგალითებზე სხვა დროს ვისაუბროთ, ახლა დავუბრუნდეთ საქართველოს…აგვისტოს ომის გასაანალიზებლად საჭიროა, ჩემი აზრით, მცირე ისტორიული ექსკურსი. ათვლის წერტილად უნდა ავიღოთ არა თავად ომის ფაქტი, არამედ მიზეზი, თუ რამ გამოიწვია დაპირისპირება.

to be continued…

ნაპოლეონ ბონაპარტე

Tazo Demetrashvili — Tue, 20 Jan 2009 19:15:38 +0000

ნაპოლეონ ბონაპარტე – ადამიანი, რომელიც კაცობრიობის ისტორიაში შევიდა როგორც ბრწყინვალე მხედართმთავარი. მისი სახელი ისეთ სახელებთან მოიხსენიება, როგორებიცაა ალექსანდრე მაკედონელი, იულიუს კეისარი და სხვა. ადამიანი, რომელსაც მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია როგორც საფრანგეთის, ასევე მსოფლიო ისტორიაში, დაიბადა 1769 წლის 15 აგვისტოს ქ. აიაჩოში, კორსიკაზე. მისი მშობლები – კარლო-მარია ბოუნაპარტე და ლეტიცია რამოლინო სიმდიდრით არ გამოირჩეოდნენ, ამიტომაც ოჯახის უფროსმა ყველაფერი გააკეთა, რომ მისი შვილებს, ჯოზეფს და ნაპოლეონ ბონაპარტეს განატლება სახელმწიფოს ხარჯზე მიეღოთ. ასე მოხვდა “პატარა კორსიკანელი” ჯერ ოტენის კოლეჯში, შემდეგ კი ბრიენის სამხედრო სასწავლებელში, სადაც 5 წელი ისწავლა. ის საკმაოდ ნიჭიერი კურსანტი იყო, ყველაზე კარგად სწავლობდა მათემატიკას და სხვა ზუსტ მეცნიერებებს. ძალიან უჭირდა უცხო ენების სწავლა. 1785 წელს, სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ, უმცროსი ლეიტენანტი ბონაპარტე ლიონის მახლობლად, ვალლანის ბანაკში გადაიყვანეს. ასე დაიწყო ახალგაზრდა არტილერისტის სამხედრო კარიერა, რომელიც შემდგომში იმპერატორობამდე გაგრძელდა.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი თარიღი – 18 ბრიუმერი, ისტორიაში უსისხლო გადატრიალების თარიღად არის შესული. ამ დღეს, ნაპოლეონის თანამოაზრე და მეგობარი, იოახიმ მიურატი, გრენადერების ქვედანაყოფთან ერთად “ხუთასთა საბჭოში” შეიჭრა და დეპუტატები კაბინეტიდან გამოაძევა. ამას მოჰყვა საკონსულო კომისიის შექმნა, რომელშიც შევიდნენ სიესი, როჟე დიუკო და ბონაპარტე. ამ კომისიას უნდა შეექმნა კონსტიტუცია და შეემუშავა კანონები. იმდროინდელი გამოჩენილი ჟურნალისტი, რენო, წერდა: “ეყოფათ თუ არა წინა რესპუბლიკის შეცდომების აღიარება და მათი გამოსწორება?”. ძალიან ბევრი “18 ბრიუმერის რევოლუციას” სკეპტიკურად უყურებდა. ქვეყნის სათავეში ხომ გენერალი მოვიდა.
გადატრიალების შემდეგ ნაპოლეონმა საგარეო საქმეთა მინისტრად თავადი ტალეირან პერეგორი დანიშნა. ეს უფრო ფორმალური დანიშვნა იყო, რადგან ნაპოლეონი ტალეირანის მოსაზრებებს მხოლოდ მაშინ იზიარებდა, თუ ისინი მის საკუთარ მოსაზრებებს ემთხვეოდა. საერთოდ, ნაპოლეონს საკმაოდ რთული სიტუაცია ჰქონდა შიდა პოლიტიკურ სპექტრში. მძლავრი იყო ოპოზიცია, უკმაყოფილება იზრდებოდა. ბევრს არ მოსწონდა ნაპოლეონის მონარქისტული მიდრეკილებები. თუმცა თვითონ ნაპოლეონს ეს ნაკლებად აღელვებდა. მისთვის გაცილებით მნიშვნელოვანი იყო არ დაეშვა ოპოზიცური ზეგავლენა შეიარაღებულ ძალებში, თუმცა ძალიან მალე თავი ამანაც იჩინა. გენერალი მორო ოპოზიციის დასაყრდენად ითვლებოდა. ნაპოლეონის შემდეგ ის რესპუბლიკაში გავლენით მეორე ადამიანი იყო. ნაპოლეონი მას პირდაპირ ვერ გაუსწორდებოდა, რადგან მშვენივრად ესმოდა, რომ მოროს გააჩნია საკმაოდ დიდი გავლენა სეიარაღებულ ძალებში და ჯარისკაცებში. დროთა განმავლობაში ოპოზიციური განწყობა ჯარში სახიფათო მასშტაბები მიიღო და საჭირო გახდა გადამწყვეტი ზომების მიღება. 1802 წელს გენერალ ბერნადოტის, სიმონისა და დონადიეს დაპატიმრება. ისინი შეიარაღებულ ძალებში ღია აგიტაციას აწარმოებდნენ და ჯარს სამხედრო გატარიალებისკენ მოუწოდებდნენ. მათი დაპატიმრება წყნარად და ხმაურის გარეშე მოხდა. ნაპოლეონმა იცოდა, რომ მათ დაპატიმრებას და სასამართლოს გარეშე საკანში ყოფნას უდიდესი რეზონანსი მოჰყვებოდა. გამოსავალი მალევე მოიძებნა: ისინი გააგზავნეს ექსპედიციაზე სან დომინგოს კუნძულზე, საიდანაც ისინი აღარ დაბრუნებულან.
ბევრს არ მოსწონდა ნაპოლეონის მიერ გატარებული საგარეო პოლიტიკა ინგლისთან მიმართებაში. ამიენის ხელშეკრულება მხოლოდ ხანმოკლე შესვენება აღმოჩნდა მოსალოდნელი შერკინების წინ. ამიენის ხელშეკრულებით ნაპოლეონი გაცილებით მომგებიან პოზიციაში აღმოჩნდა და ინგლისელები ამას საკმაოდ გვიან მიხვდენ. საფრანგეთი უმნიშვნელო დათმობებზე წავიდა, ხოლო ინგლისს მშვიდობის ნაცვლად საკმაოდ დიდი საფასური უნდა გადაეხადა. ნაპოლეონმა მიაღწია იმას, რომ ინგლისმა უარი თქვა ჰოლანდიის, გერმანიისა და იტალიის საქმეებში ჩარევაზე და ასევე მალტის კუნძულის გათავისუფლების ვალდებულება აიღო. საფრანგეთმა, შეთანხმების საფუძველზე, ეგვიპტიდან ჯარების გამოყვანისა და მისი თურქეთისადმი გადაცემის ვალდებულება იკისრა.
ამასთან ერთად, საფრანგეთი კოლონიალურ ომებს განაგრძობდა. 1802 წლის მარტში, ამიენის ხელშეკრულების ხელმოწერის პარალელურად, საფრანგეთმა სან დომინგოში 35 000 კაციანი ექსპედიცია გააგზავნა. იმავე წელს ექსპედიცია ლევანტში გაიგზავნა, ხოლო 1803 წლის სექტემბერში-ინდოეთში. ინგლისი ამას განიხილავდა როგორც ანტიბრიტანულ პოლიტიკას. სიტუაცია ნელნელა იძაბებოდა. კულმინაცია იყო ნაპოლეონის ცნობილი ფრაზა “ან მალტა ან ომი!”. ის ითხოვდა ინგლისელებისგან ამიენის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობის შესრულებას – მალტის გათავისუფლებას. 1803 წელს ბრიტანეთის ელჩმა პარიზი დატოვა. მთელი ევროპა, დიდი ომის მოლოდინში, დაიძაბა.
ნაპოლეონმა იცოდა, რომ ინგლისის წინააღმდეგ მოკავშირეების გარეშე მოქმედება მის გეგმებს გაართულებდა(ნაპოლეონს სამშვიდობო ხელშეკრულების დადება თემზის სანაპიროზე სურდა). ავსტრია, იტალია და ესპანეთი ანგარიშგასაწევ ძალებს არ წარმოადგენდნენ. იმ პერიოდში ყველაზე რეალური და ანგარიშგასაწევი ძალა ჩრდილოეთის იმპერია, რუსეთი იყო. ნაპოლეონმა მოახერხა პავლე პირველთან დაახლოება, მაგრამ მისმა მკვლელობამ საქმე ჩიხში შეიყვანა. ტახტზე ალექსანდრე 1-ს ასვლის შემდეგ, ნაპოლეონმა მასთან დაახლოების გზების ძიება დაიწყო. მან ალექსანდრეს გამეფებასთან დაკავშირებით მილოცვა გაუგზავნა და თავისი ერთ-ერთი საუკეთესო, თუმცა გამოუცდელი დიპლომატი, დიუროკი მიავლინა. დიუროკმა ალექსანდრესთან საერთო ენა საკმაოდ მოკლე დროში გამონახა. ალექსანდრე აღფრთოვანებული იყო ნაპოლეონის მიღწევებით და მასში რეალურ მოკავშირეს ხედავდა. მოლაპარაკებები საკმაოდ სწრაფი ტემპებით მიმდინარეობდა და დასრულდა 1803 წლის 8 ოქტომბერს, პარიზში, მშვიდობიანი შეთანხმების ხელმოწერით. 2 დღეში, იმავე პარიზში, ხელი მოაწერეს საიდუმლო ხელშეკრულებას, რომელიც ითვალისწინებდა საერთო, შეთანხმებული პოლიტიკის გატარებას იტალიასთან და გერმანიასთან მიმართებაში, ასევე საფრანგეთისა და თურქეთის დაახლოებას. ეს იყო ფრანგული დიპლომატიის უდიდესი გამარჯვება. ასევე აქტუალური გახდა საფრანგეთ-პრუსია-რუსეთის კავშირი, რომელიც მთელს ევროპაზე გაავრცელებდა თავის გავლენას. ალექსანდრე 1 ამ კავშირს მიესალმებოდა, რასაც ვერ ვიტყვით ინგლისზე. ინგლისი ამ კავშირში ევროპაში საკუთარი გავლენის დაკარგვას ხედავდა. დაიწყო აქტიური დიპლომატიური ომი ამ კავშირის შექმნის წინააღმდეგ. ამავე დროს ათასობით ადამიანი მუშაობდა სადესანტო გემებისა და კატარღების მშენებლობაზე. ყველაფერი გადაწყდა 1803 წლის 11 მაისს დახურულ სხდომაზე, სადაც შეიკრიბნენ პირველი კონსულის მინისტრები უიტვორტის ულტიმატუმის განსახილველად. ხმები გაიყო. კაბინეტის ნაწილი დათმობებზე წასვლას, ნაწილი კი ულტიმატუმის უარყოფას (რაც ომის გამოცდახების ტოლფასი იყო) უჭერდა მხარს. ნაპოლეონი, რა თქმა უნდა, ყველას უსმენდა, მაგრამ ყველამ იცოდა, რომ გადამწყვეტი სიტყვა მაინც პირველ კონსულს ეკუთვნოდა. ნაპოლეონმა გადაწყვეტილება მიიღო, რომელმაც ევროპაში დამანგრეველ, კატასტროფულ და დაუნდობელ საომარ პროცესებს ჩაუყარა საფუძველი. ეს იყო ნაპოლეონის დასასრულის დასაწყისი.
ომი არასაომარ ხასიათს ატარებდა, რაც აღელვებდა ნაპოლეონს. სიტუაციის პარადოქსულობა იმაში მდგომარეობდა, რომ ინგლისს არ გააჩნდა საკმაო ცოცხალი ძალა, რომ ნაპოლეონი ხმელეთზე დაემარცხებინა, ხოლო ნაპოლეონს არ გააჩნდა საკმარისი რაოდენობის ფლოტი, რათა ინგლისელები ზღვაზე გაენადგურებინა. ომი ატარებდა უფრო ეკონომიკური ბლოკადისა და ემბარგოების ხასიათს. თუმცა შეიარაღებული დაპირისპირება გარდაუვალი იყო. ალექსანდრესთან კავშირით გათამამებული ნაპოლეონი დიდი ომის მოლოდინში იყო და თავის გამარჯვებაში ეჭვი არ ეპარებოდა. მაგრამ ამ დროს ორ იმპერატორს შორის ურთიერთობები რადიკალურად შეიცვალა და უკიდურესად დაიძაბა. ტალეირანის დაჟინებული თხოვნით, ვენსენსის სასახლეში დახვრიტეს ენგიენის ჰერგოცი. ტალეირანი არწმუნებდა ნაპოლეონს, რომ ამით საბოლოოდ მოშორებული იქნება ბურბონთა მხრიდან მოსალოდნელი საფრთხე. ამას ხელი შეუწყო კადუდალის დაკავება, რომელიც პირველი კონსულის წინააღმდეგ შეთქმულებას ამზადებდა. ყველაფერი გენერალ მოროს დაკავებით დასრულდა. საფრანგეთში შიდაარეულობა დაიწყო.
ენგიენის ჰერცოგის დახვრეტით აღშფოთებულმა ევროპამ პროტესტს პროტესტზე გამოთქვამდა, თუცმა ბევრი ერიდებოდა ღია უკმაყოფილების გამოხატვას. ყველაზე გაბედული ალექსანდრე აღმოჩნდა, რომელიც ამ მკვლელობას მონარქიული წყობილებისადმი მიყენებულ დარტყმად განიხილავდა. საპროტესტო ნოტა საფრანგეთს უბრიმ გადასცა, რაზეც ნაპოლეონის ცნობილი პასუხი მიიღო. ალექსანდრემ ვერ აიტანა პირადი შეურაცყოფა. ორ იმპერიას შორის ურთიერთობა უკიდურესად დაიძაბა. ამით ისარგებლა ინგლისმა და მოახერხა რუსეთის გადაბირება, ომისთვის სუბსიდიაც კი გამოუყო.
ამ სიტუაციაში მნიშვნელოვანი იყო პრუსიის პოზიცია. ნაპოლეონის ავსტრიაზე გამარჯვების შემდეგ ფრიდრიხ – ვილგელმი ხვდებოდა, რომ ნაპოლეონთან ომი გარდაუვალია. მან სცადა გაეტარებინა ნეიტრალიტეტის პოლიტიკა, მაგრამ მოკავშირეთა წინააღმდეგობას წააწყდა. რუსეთს და ინგლისს პრუსია სჭირდებოდა და მის გადმოსაბირებლად მუქარებსაც არ ერიდებოდნენ. თავის მხრივ ნაპოლეონი აიძულებდა პრუსიის მეფეს, გაერთიანებულიყო “რეინის კავშირში”, სადაც 16 გერმანული სახელმწიფო შედიოდა. პრუსიის მეფე უარზე იდგა. საბოლოოდ ის აღმოჩნდა ჩიხში. ნეიტრალიტეტის სურვილით ის არცერთ მხარესთან არ მოისუხვა თანამშრომლობა და ნაპოლეონთან პირისპირ აღმოჩნდა, რაც პრუსიისთვის გამანადგურებელი ომითა და1806 წლის ოქტომბერში ბერლინის განადგურებით დასრულდა.
ნაპოლეონი სულ უფრო უახლოვდებოდა დასახულ მიზანს. ხვდებოდა რა, რომ საომარ მოქმედებებში ინგლისელებთან ჩართვა ნაკლებად რეალური იყო, მან ეკონომიკურ ბლოკადას მიმართა და 1806 წლის 21 ნოემბერს ინგლისულ პროდუქტზე ემბარგო დააწესა. რა თქმა უნდა, მის დაქმებდებარებაში მყოფი ქვეყნები იძულებულნი გახდნენ იგივე ზომები მიეღოთ ინგლისთან მიმართებაში. მოულოდნელად ალექსანდრემ ნაპოლეონთან მიმართებაში თავისი საგარეო კურსი შეცვალა. მან საფრანგეთში თავადი ლობანოვ – როსტოვსკი მიავლინა და ნაპოლეონს ზავი შესთავაზა.
შეხვედრა ტილზიტში, 1807 წლის 27 ივნისს შედგა. შეთანხმების თანახმად, რუსეთი იღებდა ვალდებულებას ინგლისისთვის საკონტინენტო ბლოკადა გამოეცხადებინა. ასევე რუსეთს ინგლისისთვის ომი უნდა გამოეცხადებინა. მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო პუნქტი, სადაც ჩაწერილი იყო, რომ რუსეთი ცნობდა ნაპოლეონის მიერ მომავალში დამყრობილ ტერიტორიებს. ამას რუსეთის შიდა წრეებში დიდი აღშფოთება მოჰყვა. ბლოკადით ხომ არა მარტო ინგლისი ზარალდებოდა. უფრო და უფრო მრავლდებოდა ალექსანდრეს საგარეო პოლიტიკით უკმაყოფილოთა რიცხვი.
ამასობაში ნაპოლეონი განაგრძობდა დაპყრობით ომებს. პორტუგალიის დაკავების შემდეგ, ნაოპლეონი ესპანეთს მიადგა, მაგრამ საკმაოდ მძლავრ ეროვნულ წინააღმდეგობას შეხვდა. ამასობაში ავსტრიამ ისარგებლა მომენტით და ნაპოლეონის წინააღმდეგ შეიარაღებული აჯანყებისთვის მზადება დაიწყო. პირველ ცონსულს არ ეშინოდა რუსეთის ჩარევის. კარგად იცოდა რომ ალექსანდრე ამას არ იზავდა. თუმცა თავი მაინც დაიზღვია და ალექსანდრე შეხვედრაზე დაპარიჟა. შეხვედრა ერფურტში, 1807 წლის ოქტომბერში გაიმართა. ამ მოლაპარაკებებზე ტალეირანმა ნაპოლეონს კიდევ ერთხელ უღალატა – ის ალექსანდრესთან ფარულ გარიგებაზე წავიდა. მართალია, ნაპოლეონი მიხვდა ამას, მაგრამ ტალეირანი ვერ დასაჯა სამხილების არქონის გამო. მიუხედავად იმისა, რომ პირველმა კონსულმა რუსეთის სახით ავსტრიის წინააღმდეგ მოკავშირე ვერ მონახა, მან ავსტრიაზე მაინც გაილაშქრა და 1809 წელს ის სასტიკად დააამრცხა. რუსეთი ომში არ მონაწილეობდა, მაგრამ გარკვეული ტერიტორიები მაინც მიიღო. ეს იყო ავსტრიისთვის და პრუსიისთვის წართმეული ტერიტორიები. ამით ნაპოლეონი ავსტრიელების და პრუსიელების რუსეთთან საბოლოოდ გადამტერებას ვარაუდობდა. ალექსანდრე, ცხადია, ამ ყველაფერს ხვდებოდა. სიტუაცია გართულდა მას შემდეგ, რაც ვერ შედგა ნაპოლეონისა და ალექსანდრეს დის უღლება. წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ ნაპოლეონმა ჯვარი ავსტრიის იმპერატორის ქალიშვილზე დაიწერა.
ომი მზადდებოდა. მეტოქეები მოკავშირეთა ძებნას აგრძელებდნენ. ნაპოლეონი დარწმუნებული იყო რომ ევროპა რუსეთის წინააღმდეგ დაირაზმებოდა, მაგრამ ის ცდებოდა. ავსტრიასთან და პრუსიასთან ძალდატანებით ხელმოწერილი ხელშეკრულებები მხოლოდ ფარატინა ქაღალდად დარჩა. ომი ხანმოკლე აღმოჩნდა. ის 1812 წელს დაიწყო და იმავე წელსვე დასრულდა ნაპოლეონის დამარცხებით. დაიწყო სამშვიდობო მოლაპარაკებები. შუამავლობა მეტერნიხმა იკისრა. შემუშავებულ იქნა მთელი რიგი პუნქტებისა, რომელებიც ძირითადად წართმეული მიწების დაბრუნებას ითვალისწინებდნენ. ალექსანდრე შიშობდა რომ ნაპოლეონი მიიღებდა ამ შეთავაზებას და მის წინააღმდეგ ბრძოლა შეწყდებოდა. თუმცა ნაპოლეონი ამ პირობებს არ დათანხმდა. ომი განახლდა. ლეიპციგთან გამართულ ბრძოლაში ნაპოლეონმა უკან დაიხია. ამით გათამამებულმა მოკავშირეებმა ახალი, გაცილებით რთული პირობები წაუყენეს ნაპოლეონს. ამჯერადაც უარი მიიღეს. ნაპოლეონი არ თმობდა თავის იმპერიას. მეტიც, მან რამოდენიმე გამარჯვება მოიპოვა და თავის ძალებში უფრო დარწმუნდა.
ამით შეწუხებულმა მოკავშირეებმა გადაწყვიტეს ბრძოლა ბოლომდე მიეყვანათ. 1814 წელს ხელი მოეწერა შომონის ტრაქტატს, სადაც ნათქვამი იყო რომ მოკავშირეები ბოლომდე იბრძოდნენ. შედეგმა არ დააყოვნა. 1814 წლის 30 მარტს პარიზი დაეცა, პირველი კონსული და იმპერატორი ნაპოლეონი კი კუნძულ ელბას იმპერატორად იქცა. ასე დასრულდა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ეპოქა ევროპის ისტორიაში.
რით იყო ნაპოლეონის მმართველობა საინტერესო?
პირველ რიგში აღსანიშნავია მისი მიდგომა დიპლომატიისადმი. მიუხედავად იმისა, რომ მას გვერდით ტალეირანი ჰყავდა, ნაპოლეონი მას ბოლომდე მაინც არ ენდობოდა. აღსანისნავია ის, თუ როგორ მოვიდა ნაპოლეონი ხელისუფლებაში, რა გზა განვლო კორსიკიდან საფრანგეთამდე, სამხედრო სასწავლებლიდან იმპერატორობამდე. მის პოლიტიკაზე საკმაოდ დიდ გავლენას მისი წარმომავლობა ახდენდა. ოფიციალურ საბუთებს ის ხშირად ხელს აწერდა როგორც ნაპოლეონ დე ბონაპარტე. ის არაერთხელ უსვავდა ხაზს იმ ფაქტს, რომ ის ფრანგი არ იყო, თუმცა საფრანგეთისთვის ბევრი რამ გაუკეთებია. მისი ისტორიული სცენიდან წასვლის შემდეგ ტახტზე ისევ ბურბონთა დინასტია გაბატონდა. დაიწყო მოწინააღმდეგეთა სასტიკი დევნა. ყველა, ვისაც არ მოსწონდა ბურბონები, სისხლში ჩაახშეს. დაიწყო ახალი ერა, ერა ტირანიისა და დევნის. ნაპოლეონის თანამოაზრეები რიგრიგობით მოკლეს, ბევრი გადაასახლეს. პოლიციის ყოფილი უფროსი, ფუშე, რომელმაც ნაპოლეონს ბოლოს უღალატა, ისიც ისტორიას ჩაბარდა.
ბევრი ნაპოლეონს ახასიათებს როგორც გამოჩენილ მხედართმთავარს, ზოგიერთი მას ტირანად თვლის, მაგრამ არსებობს ხალხის ნაწილი, რომელიც უბრალოდ ცდილობს ჩაწვდეს ნაპოლეონის ფენომენს. რა ვერ გათვალა ადამიანმა, რომელიც ღიად დაუპირისპირდა ფეოდალიზმს?
ნაპოლეონის ოცნება აუხდენელი დარჩა. ის, რისთვისაც ემზადებოდა პირველი კონსული, რაც იყო მისი მთავარი მიზანი-თემზაზე ინგლისელებისთვის მშვიდობის პირობების წაყენება,-ოცნებად დარჩა. ინგლისმა თავისი ჩვეული პოლიტიკა გაატარა, რამაც კიდევ ერთხელ გაამართლა. მას ვერაფერი დააკლო ნაპოლეონის მიერ დაწესებულმა ეკონომიკურმა ბლოკადამ. თუმცა თავის მემუარებში ნაპოლეონი აღნიშნავს რომ ეს შეცდომა იყო.
რატომ ვერ მოახერხა ნაპოლეონი რუსეთთან დაახლოება?რატომ დაუჯერა ტალეირანს და დახვრიტა ენგიენსის ჰერცოგი?ევროპის რეაქცია მოსალოდნელი იყო, მაგრამ ნაპოლეონს არ აინტერესებდა ევროპის რეაქცია. მან ჰერცოგში საფრთხე დაინახა და მოქმედებებმაც არ დააყოვნეს. მართალია, შემდეგ ტალეირანი უარყოფდა იმ ფაქტს, რომ ჰერცოგის დახვრეტისკენ ნაპოლეონი მან წააქეზა, მაგრამ ფაქტებით საწინააღმდეგო დგინდება.
ყურადღების ღირსია ნაპოლეონის მიდგომა დამარცხებული ქვეყნების მიმართ. მას არ ეშინოდა, რომ მის მიერ დაკავებულ ქვეყნებში დაიწყებოდა სახალხო მღელვარება. ნაპოლეონს ეგონა, რომ ხალხის თვალში ის გამანთავისუფლებელი, ფეოდალური ტირანიის წინააღმდეგ მებრძოლია. ზუსტად ამ ლოზუნგით ხდებოდა უსისხლო ” 18 ბრიუმერის რევოლუცია”. ნაპოლეონი ატარებდა შიდა რეფორმებს. აღსანიშნავია მისი “სამოქალაქო კოდექსი”, სადაც დაცული იყო კერძო საკუთრება და ადამიანის უფლებები. ნაპოლეონს ეშინოდა ოპოზიციის, მაგრამ არ ზღუდავდა მას. და არც შეზღუდავდა, რომ არა კადუდალის შეთქმულება, რომელშიც მისი მარჯვენა ხელი, თანამოაზრე, გენერალი მორო მონაწილეობდა.
ბონაპარტე იყო თავისი ეპოქის შვილი. ეპოქისა, რომელმაც მთლიანად შეცვალა ევროპის მომავალი. 1969 წელს აღინიშნა ნაპოლეონის დაბადების 200 წლისთავი. დაიწერა უამრავი წიგნი და სტატია, ჩატარდა კონფერენციები და სემინარი, რაც მეტყველებს იმაზე რომ ნაპოლეონ ბონაპარტის სახელი სამუდამოდ დაიმკვირდა ადგილი მსოფლიო ისტორიაში.

ომის მოლოდინში

Tazo Demetrashvili — Fri, 05 Dec 2008 05:43:24 +0000

აგვისტოს მოვლენებიდან თითქმის 4 თვე გავიდა. ბევრი რამ შეიცვალა ამ 4 თვეში; ზოგი რამ უკეთესობისკენ, ზოგი რამ უარესობისკენ. სამწუხაროდ, უარესობისკენ გაცილებით ბევრი რამ შეიცვალა. თუმცა ქართველ ერს ეს ნაკლებად ეტყობა: საღამოს რესტორნებში ადგილს ვერ ნახავ, ხალხი კარგ განწყობაზეა, ზეიმობენ, ქეიფობენ…ამ დროს კი კონფლიქტის ზონაში ხალხს აწამებენ და კლავენ, ცოცხლად წვავენ, ჭაში აგდებენ. ის ხალხი ზეიმის განწყობაზე როდია. ხელისუფლება, სირაქლემის პოზას არჩევს და თვალს ხუჭავს არსებულ მდგომარეობაზე, ჩვეული სტილით აგრძელებს ხალხის შეცდომაში შეყვანას, თითქოს არაფერი არ ხდება და სიტუაცია კონტროლს ექვემდებარება. ის, რომ სიტუაცია უკვე დიდი ხანია რაც კონტროლს არ ექვემდებარება, ნათლად ჩანს კრიმინალურ ქრონიკებში. დღე არ გადის, რომ კონფლიქტის ზონაში არ დააყაჩაღონ მანქანა, არ მიაყენონ ფიზიკური შეურაცყოფა ეთნიკურ ქართველებს.

წაგებული ომის შემდეგ ხელისუფლება, როგორც ჩანს, დასკვნები არ გამოიტანა. გენერალური შტაბის უფროსი, გენერალი გოგავა, არამც თუ გადააყენეს, ახალ თანამდებობაზე გადაიყვანეს და წოდებაც კი შეუნარჩუნეს. თავდაცვის სამინისტროს “აყვავების” შემდეგ საზღვრის დაცვის დეპარტამენტის აყვავების ჯერი დადგა. საინტერესო სიტუაცია იქმნება: ადამიანი, რომელიც ხელმძღვანელობდა საბრძოლო მოქმედებებს, რომელიც პირადად პასუხისმგებელია დაგეგმარებაზე, შესრულებაზე და სამხედრო ოპეტაციების ჩატარების სხვა შემადგენელ ელემენტებზე, წატუმატებლობის შემდეგ ახალ თანამდებობაზე გადადის. მსგავსი პრეცედენტი საკმაოდ ბევრია, ოღონდ არა დემოკრატიულ და განვითარებად სახელმწიფოებში. მაგალითისთვის: გენერალი გარისონი, რომელიც ხელმძღვანელობდა რეინჯერებისა და სპეცდანიშნულების რაზმის ერთობლივ ოპერაციას სომალიში, ოპერაციის ჩავარდნის შემდეგ გადადგა. მაგრამ ის არის ამერიკის ჯარის გენერალი, რომლისთვის ღირსება არა მარტო სიტყვაა, არამედ ცხოვრებისეული კრედო და ფასეულობაა. გოგავა არა თუ გადადგა, ახალ თანამდებობაც სიხარულით შეიფერა. რიგით მოქალაქეს უჩნდება შეკითხვა: როგორ დაიცავს საქართველოს საზღვარს ადამიანი, რომელმაც ვერ დაიცვა ქართული მოსახლეობა კონფლიქტის ზონაში?

სამაგიეროდ, ომის წაგების მიზეზებს ადვილად აგნებენ პირად შემადგენლობაში. რამოდენიმე ათეულ ჯარისკაცზე, დეზერტირობის ბრალდებით, სისხლის სამართლის საქმეა აღძრული. მაიორი გია გზირიშვილი 4-ე ბრიგადაში მსახურობდა. 90-იანი წლებიდან მოყოლებული ყველა შეიარაღებულ კონფლიქტში მონაწილეობდა: აფხაზეთის ომი, სამაჩაბლოს პირველი ომი, გალის მოვლენები 1998 წელს, სამაჩაბლოს 2004 წლის მოვლენები და ბოლოს აგვისტოს ომში. უკანდახევის ბრძანების მიღების შემდეგ, სხვა ჯარისკაცებთან ერთად უკან დაიხია. თბილისში დაბრუნების შემდეგ, იმყოფებოდა სახლში და ელოდა ბრძანებას (ამ დროს, მოგეხსენებათ, ყველანი “გაუშვეს”). 3 დღეში დაურეკეს სამსახურიდან და უთხრეს, რომ მორიგეა. სამსახურში მისვლისთანავე ის დაკავებულ იქნა სამხედრო პოლიციის მიერ. დეზერტირობის მუხლით…მაიორ გზირიშვილის საქმე ერთადერთი შემთხვევა არ არის. ჯარისკაცებს იჭერენ იარაღის დაკარგვისთვის, ბრძანების შეუსრულებლობისთვის, სამხედრო ნაწილში დროულად არგამოცხადებისთვის. ეს ყველაფერი ხდება იმის ფონზე, როდესაც ათეულობით ტანკის, შეიარაღების, აღჭურვილობის მოწინააღმდეგისთვის ჩუქებისთვის არავინ არ დასჯილა. რუსები, რომლებიც საქართველოში სპორტული ფეხსაცმელითა და დახეული ფორმით ჩამოვიდნენ, უკან ბოლომდე აღჭურვილნი და შეიარაღებულნი დაბრუნდნენ. ვინ დაისაჯა ამისთვის?არავინ. ის ფაქტი, რომ ომის შემდეგ დამნაშავეებს დაბალ რგოლებში ეძებენ, სიახლე არ არის. მაგრამ რამდენად იმოქმედებს ეს პირადი შემადგენლობის მოტივაციაზე, ეს უკვე საკითხავია.

ბევრი საუბრობს მოსალოდნელ ომზე. ზოგი ამბობს, ზამთარში დაიწყება. ზოგი თვილს, რომ გაზაფხულზე. ფაქტია, რომ რუსეთი გაჩერებას არ აპირებს. ევროპამ რუსეთს აპატია აგვისტოს ქმედებები, რამაც ჩვენი ჩრდილოელი მეზობელი საკმაოდ გაათამამა. საინფორმაციო ომი აპოგეას აღწევს და სიტუაცია ნელნელა ჩვენს საწინააღმდეგოდ ბრუნდება. დასავლური პრესის ნაწილი სააკაშვილის მიერ ომის დაწყებაზე საუბრობს. თვითონ მთავარსარდალი არ უარყოფს, რომ შეტევაზე გადასვლის ბრძანება მას ეკუთვნის. მაგრამ ვის უტევდა სააკაშვილი 7 აგვისტოს ღამეს?ოკუპანტებს?თუ ოსურ ბანდ-ფორმირებებს?რა იყო სამხედრო ოპერაციის მიზანი:ოკუპანტებთან ბრძოლა თუ დაკარგული ტერიტორიების შემოერთება?ამ კითხვებზე პასუხი საგამოძიებო კომისიის სხდომაზე არ გაცემულა. თუმცა აღსანიშნავია ისიც, რომ კითხვები არ იყო დასმული. საზოგადოება კომისიის შედეგების მოლოდინშია, თუმცა ცხადია, რომ დავითაიას ხელმძღვანელობით შექმნილი კომისია ობიექტურ შედეგებს არ გამოიტანს. ამ ეტაპზე მეორეხარისხოვანია, ვინ დაიწყო ომი. მნიშვნელოვანი სხვა რამ არის: მზად ვართ თუ არა შემდეგი ომისთვის?

იმაში, რომ ომი აუცილებლად იქნება, ეჭვი არავის ეპარება. ყოველშემთხვევაში, ნორმალურად მოაზროვნე ადამიანებს. თუ გადავხედავთ ბოლოდროინდელ მოვლენებს, ვნახავთ რომ სიტუაცია დაახლოებით ისეთია, როგორიც იყო წინა წლის გაზაფხულზე. ზუსტად იმ პერიოდში მიმდინარეობდა რკინიგზის აქტიური მშენებლობა და კავკასიონთან რუსეთის ჯარის აქტიური წვრთნები. რამოდენიმე დღის წინ რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა დაავალა ალპინისტთა კავშირს მოემზადებინა 50 000 კაციანი რუსული კონტინგენტი. კონფლიქტის ზონებში პროვოკაციები არ წყდება, დღითიდღე მატულობს ბანდფორმირებების თავდასხმები და მათი სისასტიკე. ამავე დროს საქართველოს შეიარაღებული ძალები ატარებენ საარტილერიო წვრთნებს. უკანასკნელი ერთობ მისასალმებელია, თუმცა უპრიანი იქნებოდა წვრთნები გაევლოთ ქვეითებს, ავიაციას და საშტაბო-მართვის ელემენტებს. არტილერიამ, ჯარის სხვა სახეობებთან შედარებით, ყველაზე კარგად იმუშავა. ხარვეზები იყო მართვაში. ზუსტად ამ ხარვეზების აღმოსაფრქველად საჭიროა პირადი შემადგენლობის გადახალისება იმ უწყებებში, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან დაგეგმარებაზე.

ვართ თუ არა მზად რუსული აგრესიის მოსაგერიებლად?თუ რუსის ჯარს ისევე შევეგებებით, როგორც აგვისტოში?დიდი იმედი მაქვს, რომ არა…ერს სძინავს, მაგრამ აუცილებლად გაიღვიძებს. ყოველშემთხვევაში, მინდა მჯეროდეს რომ ასეც იქნება…თუ არადა, მართლაც ღირსნი ვართ რომ რუსეთმა დაგვიპყროს.

8.8.8

Tazo Demetrashvili — Tue, 04 Nov 2008 08:58:22 +0000

2008 წლის 8 აგვისტო საქართველოს ისტორიაში მორიგ ტრაგედიად შევა. ასობით დაღუპული ქართველი, განადგურებული სოფლები, დანგრეული სახლები,გაუბედურებული ოჯახები…არადა სულ რაღაც ერთი დღით ადრე, 7 აგვისტოს, ქართველებს თითქოს იმედი მიეცათ. იმედი საქართველოს გამთლიანების, დაკარგუილს დაბრუნების, ფეხზე წამოდგომის! სიამაყით გვამცნობდნენ ტელეეკრანებიდან პოლიტიკოსები, ამდენი სოფელი გავწმინდეთ, იმდენი სიმაღლე დავიკავეთ, ცხინვალზე შეტევა დავიწყეთ…სიტუაცია 8 აგვისტოს დილით შეიცვალა, როდესაც კახა ლომაიამ, გაოგნებული სახით ამცნო მთელს საქართველოს, რომ “ჩვენმა ჯარმა მოახდინა ტაქტიკური გადაჯგუფება”, რაც ჩვეულებრივ სამოქალაქო ენაზე, უკანდახევას ნიშნავს. შემდეგ მოვლენები დრამატულად განვითარდა: რუსეთის რეგულარულმა ნაწილებმა ერთმანეთის მიყოლებით დაიკავეს კონფლიქტის ზონის ქართული სოფლები, ქ. გორი, ახალგორი და მიმდებარე სოფლები, ქ. სენაკი და მიმრებარე ტერიტორია, სენაკის ბაზა, ქ. ფოთი…აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს დამაკავშირებელი მთავარი მაგისტრალი ოკუპანტების კონტროლს ქვეშ აღმოჩნდა. აფეთქებულ იქნა სარკინიზო ხიდი, თბილისის თავზე რუსული ბომბდამშენები დაფრინავდნენ. როდესაც თბილისში გავარდა ხმა, რომ რუსული კოლონა ქალაქისკენ მოემართება, ატყდა პანიკა. ბენზინგასამართ სადგურებზე უამრავმა მანქანამ მოიყარა თავი, კახეთისკენ მიმავალ გზატკეცილზე სამოქალაქო მანქანების უზარმაზარი ჯაჭვი გაიჭიმა, თბილისის მისადგომებთან ქართული ჯარი გამაგრდა. მაგრამ რუსული კოლონა იგოეთთან გაჩერდა და პოზიციები დაიკავა. საქართველო ოკუპაციისა და იმპერიალისტური ამბიციების მსხვერპლი კიდევ ერთხელ გახდა.

რამ შეუწყო ამას ხელი? რუსეთის, როგორც სსრკ-ს შთამომავლის, აგრესიულმა პოლიტიკამ?თუ ჩვენი ხელისუფლების არასწორმა ნაბიჯებმა და ქმედებებმა? ჩვეულებრივ მოქალაქეს გლობალური პოლიტიკა ნაკლებად აინტერესებს, მისთვის მთავარია შედეგი. შედეგი კი შემდეგნაირად გამოიყურება: საქართველოს ტერიტორიის დაახლოებით 30% ოკუპირებულია, ათიათასობით დევნილი, განადგურებული ინფრასტრუქტურა, სრულიად დემორალიზებული ჯარი. ჯარი საერთოდ ცალკე თემაა. ის რაც მოხდა აგვისტოში, დეტალური გამოძიების საგანი უნდა გახდეს. ჯერჯერობით არანაირი გამოძიება არ ჩატარებულა და პასუხიც არავის გაუცია. რატომ ჩავაბარეთ ამდენი ტექნიკა? რატომ მოხდა ჯარის მართვაში ამდენი დარღვევა?რატომ ვაძლევდით რუსულ თვითმფრინავებს ქართულ ცაში თავისუფლად ფრენის საშუალებას?რატომ მივეცით ოს ბანდფორმირებენს უფლება გაენადგურებინათ ქართული სოფლები?

პარლამენტში შეიქმნა საგამოძიებო კომისია, რომლის თავმჯდომარედ პაატა დავითაია დაინიშნა. ამ “გამოძიების” მიზანი უნდა ყოფილიყო სიმართლის დადგენა, მაგრამ გამოძიების პროცესში ნათელი მოეფინა მთავარ მიზანს – პრეზიდენს სააკაშვილისთვის ხელის აფარება. ამ ეტაპზე პირველი ნაბიჯი სამშვიდობო კონტინგენტის მეთაურმა, გენერალმა ყურაშვილმა გააკეთა. მან განაცხადა, რომ განცხადება “კონსტიტუციური წესრიგის აღდგენის ოპერაციის” განცხადება სპონტანურად გააკეთა, რომ ის ბრძოლიდან ახალი გამოსული (!!) იყო და კონტუზია ჰქონდა მიღებული. რა უნდა გენერალს ბრძოლის ველზე?გენერალი უნდა იჯდეს მართვის ცენტრში და ხელმძღვანელობდეს ოპერაციას. მისი ადგილი წინა ხაზზე ავტომატით ხელში ნამდვილად არ არის. სხდომაზე ყურაშვილი საკმაოდ განერვიულებული ჩანდა. თვითონ ხვდებოდა, თუ რა ნაბიჯზე მიდიოდა, მაგრამ სხვა გამოსავალი არც ჰქონდა. მის დაუფიქრებელ ფრაზას შესაძლოა ფატალური შედეგები მოჰყოლოდა. ახლა რუსეთის დიპლომატიას ხელში საკმაოდ სერიოზული კოზირი უჭირავს – ყურაშვილის განცხადება.

ეკუთვნოდა თუ არა ეს განცხადება პირადად ყურაშვილს თუ ის უბრალოდ ახმოვანებდა ხელისუფლების გეგმებს?შესაძლებელია ვივარაუდოთ, რომ ყურაშვილი არ არის იმდენად გულუბრყვილო ადამიანი, რომ მსგავსი განცხადებები დამოუკიდებლად აკეთოს. ეს თუ მასეა, გენერლობამდე როგორ მიაღწია?

ვის ახმოვანებდა ყურაშვილი?

ამ კითხვაზე პასუხის მისაღებად თვალი გადავავლოთ 7 აგვისტოს ოფიციალური პირების განცხადებებს.

მიხეილ სააკაშვილი, საქართველოს პრეზიდენტი : “ჩვენ გვაქვს მუდმივი კონტაქტი რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელობასთან. რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო პრაქტიკულად, როგორც ამბობენ ცდილობს, მაგრამ ვერ ახერხებს კონფლიქტის ზონაში სეპარატისტების მიერ ცეცხლის შეწყვეტის მიღწევას“. ამ განცხადებიდან ჩანს, რომ სააკაშვილს რუსული მხარე ისევ შუამალვად და არა კონფლიქტის მონაწილედ მიაჩნია. მანამდე არაერთხელ აღინიშნა, რომ რუსეთი არ არის შუამავალი, არამედ კონფლიქტში მონაწილე მხარეა. ცოტახანში პრეზიდენტი მორიგ განცხადებას აკეთებს: “მივმართავთ ყველა ჩვენს პარტნიორს, დაგვეხმარეთ ძალადობის ესკალაციის შეჩერებაში, პირდაპირი მოლაპარაკების წარმოებაში, ავტონომიის გარანტიების მიცემაში”. რომელ ავტონომიურ გარანტიებზეა საუბარი როდესაც საქართველოს ტერიტორიაზე უცხო ქვეყნის ჯარია შემოსული? მართალია, მაშინ ამაზე საუბარი არ იყო, მაგრამ მოგვიანებით, როდესაც დიპლომატიურ ფრონტზე ჩვენ პოზიციები დავთმეთ, ეს თემა აქტუალური გახდა. შემდეგ განცხადებაზე კომენტარის გაკეთება საკმაოდ რთულია: “საქართველოს ნებისმიერი პრეზიდენტი ყოველთვის მოწოდებული იქნება რუსეთთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდეს, თუკი რუსეთი პატივს სცემს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას. ბოლო წლებში ცხინვალში სხედან ადამიანები, რომლებიც არიან რუსეთის ოფიციალური წარმომადგენლები, ისინი საკუთარ თავს სამხრეთ ოსეთის მთავრობის მინისტრებს უწოდებენ. ვითხოვეთ, რომ ეს ე.წ მინისტრები გაწვეული იქნან უკან. მათ არაფერი აკავშირებთ სამხრეთ ოსეთთან, ისინი ხელს უშლიან ტრადიციული ქართულ-ოსური ურთიერთობების გაღრმავებას. ჩვენ გვინდა ნამდვილი შუამავლები რუსეთიდან. კიდევ ერთხელ გთავაზობთ შუამავლის როლს ამ კონფლიქტის მშვიდობიან დარეგულირებაში. ჩვენ დიდი გეგმები გვაქვს”.

გეგმებიც მართლა დიდი ყოფილა. ამ გეგმების განხორციელება 7 აგვისოს, ღამე დაიწყო, როდესაც ცხინვალისკენ პირველი გრადი გაფრინდა. მაგრამ სანამ ეს მოხდებოდა, მე მინდა ყურადღება გავამახვილო ხელიფუფლების რამოდენიმე წარმომადგენლის განცხადებებზე, რომლებიც იმ პერიოდში გაკეთდა.

თემურ იაკობაშვილი: “საქართველო რუსეთთან სამამულო ომს აწარმოებს“. მან ეს განცხადება პრეზიდენტთან შეხვედრის შემდეგ გააკეთა. ცოტა უცნაურია, რატომ შეეცვალა მიხეილ სააკაშვილს აზრი ასეთ მოკლე დროში? რამოდენიმე საათის წინ ის რუსეთის შუამავლობაზე საუბრობდა. საერთოდ, გაურკვეველი იყო თემურ იაკობაშვილის როლი ამ სიტუაციაში. ის ხან პრეზიდენტთან გამართული შეხვედრის დელატებს ახმოვანებდა, ხან კიდევ სტრატეგიულ გეგმებზე საუბრობდა. აღსანიშნავია მისი კიდევ ერთი განცხადება: “საქართველოს ხელისუფლების მიზანია, სამხრეთ ოსეთის რეგიონში კრიმინალური რეჟიმის დასრულება”. არანაირი საუბარი ოკუპაციურ ჯარებზე. საერთოდ, საოკუპაციო ჯარებზე საუბარი დაიწყო მაშინ, როდესაც დიპლომატიურ ფრონტზე კონფლიქტის დაწყების მიზეზებზე ალაპარაკდნენ. რუსეთი საქართველოს სამხრეთ ოსეთზე თავდასხმაში ადანაშაულებდა და არგუმენტად ყურაშვილის განცხადება მოჰყავდა. ამის შემდეგ სიტუაცია ნელნელა საქართველოს წინააღმდეგ შეიცვალა. და ზუსტად ამ დროს დაიწყო საოკუპაციო ჯარებზე საუბარი, რომლებიც თურმე 7 აგვისტომდე უკვე რეგიონში იმყოფებოდნენ? მაშინ რატომ არ განვაცხადეთ, რომ ბრძოლას ოკუპაციის წინააღმდეგ ვაწარმოებთ? რა საჭირო იყო კონსტიტუციური წესრიგის აღდგენა მაშინ, როდესაც 2 სთ-ით ადრე მიმართვაში პრეზიდენტი მშვიდობასა და მოლაპარაკებებზე საუბრობდა?

დავუბრუნდეთ საგამოძიებო კომისიას. გენერალმა ზაზა გოგავამ განაცხადა, რომ “არ ეგონა, რომ რუსეთი ამგვარ ქმედებებს განახორციელებდა”. მსგავსი განცხადებების მოსმენა იმ პირისგან, რომელზეც თითოეული ჩვენთაგანის უსაფრთხოებაა დამოკიდებული, საზოგადოებისთვის ნაკლებად სასიამოვნოა. ნათელი ხდება, რომ გენშტაბში საერთოდ არაფრის გეგმა არ არსებობდა. საკმარისია დავასახელოთ 3 ფაქტი:

1 – აგვისტოს დასაწყისში ცხინვალიდან მოხდა მოსახლეობის ევეკუაცია.

2 – რუსეთის 58-ე არმია ჩრდილოეთ საზრვრებთან წვრთნებს ატარებდა.
3 – აფხაზეთში აშენებული რკინიგზა.

არსებობს კიდევ მრავალი ფაქტი, მაგრამ ეს 3 საკმარისია იმისთვის, რომ დაახლოებით მაინც გათვალო მოწინააღმდეგის ქმედება. თუმცა რას უნდა ელოდო გენშტაბის უფროსისგან, რომელსაც გენერალური შტაბის აკადემიაც არ აქვს დამთავრებული…

შეცდომებზე საუბარი უსასრულოდ შეიძლება, მაგრამ თუ დროულად არ მოხდება ამ შეცდომების გაანალიზება, დიდი შანსია რომ მომავალში განმეორდეს იგივე. შეიძლება უარესიც.